De Collecties

De geschiedenis van de kaarten- en atlassencollecties gaat even ver terug als die van de Universiteits- bibliotheek zelf. Documentatie daarover is echter niet of slechts sporadisch aanwezig. De oudste atlassen uit de collectie duiken voor het eerst op in de eerste catalogus uit 1612 van de toenmalige Stedelijke Bibliotheek.
Voor het eerst worden de kaarten vermeld in de lijsten, die door I. Dornseiffen werden gemaakt.
Het betreft hier evenwel alleen de kaarten in het bezit van het Nederlands Aardrijkskundig Genootschap, die omstreeks 1880 aan de zorgen van de Universiteitsbibliotheek werden toevertrouwd. Een gestage groei werd ingezet. Eerst bijna uitsluitend door toedoen van het Aardrijkskundig Genootschap, later meer en meer door de UB, werd door middel van actieve en passieve acquisitie oud en modern kaartmateriaal verworven, waardoor een collectie van internationale allure ontstond. De eeuwenoude geschiedenis van de bibliotheek met vele schenkingen en latere antiquarische aanwinsten verklaren het huidige bijna compleet gedocumenteerde overzicht van de Nederlandse, vooral in Amsterdam bedreven kartografie. Tot op heden moet dit bezit dan ook tot de belangrijkste verzamelingen op het gebied van de oude en moderne kartografie gerekend worden.
Een mooi beeld van het indrukwekkende bezit aan oude atlassen en geografische werken (verreweg de grootste collectie in Nederland) wordt geboden door de Catalogus Geographie en Reizen deel I, die in 1923 door C.P. Burger Jr. werd voltooid. De atlassen van vóór 1801 werden onlangs uitgebreid geïnventariseerd en beschreven door oud-conservator A.H. Sijmons. Door gebrek aan personeel en de toch al specifieke problemen bij de catalogisering van kaarten is de volledige ontsluiting van de kaartencollecties altijd een bijzonder moeilijke zaak geweest.
In 1936 wisten drs. Van der Bijll en dr. Crone verheugd mee te delen, er in geslaagd te zijn om de op dat moment omstreeks 45.000 bladen tellende collectie te ordenen. Kaarten die op een bepaald gebied betrekking hebben, liggen dan bij elkaar en zijn gemakkelijk terug te vinden. Van een catalogus is echter nog geen sprake. Door drs. A.H.Sijmons werd sinds 1967 onafgebroken gewerkt aan een uniforme, regionaal en systematisch gerangschikte catalogus voor het gehele bezit, dat inmiddels zo'n 100.000 bladen omvatte. De voltooiing van deze fiche-catalogus vond plaats in 1976, feestelijk gememoreerd met een tentoonstelling in de UB. Na de pensionering van drs. Sijmons, in 1978, werd verder doorgewerkt aan het bijhouden en vervolledigen van de catalogus, vernieuwing en uitbreiding van het bladwijzersysteem, met een bijbehorend muteerbaar overzicht, en de produktie van inventarissen en handleidingen. Door de veelzijdige achtergrond van zowel het Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap als de Universiteitsbibliotheek van Amsterdam is het multidisciplinaire gebruiksnut van de verzameling het meest in het oog springende kenmerk. In deze geest wordt voortdurend zorgvuldig geconserveerd wat reeds aanwezig is en aangeschaft wat ingegeven wordt door huidige en toekomstige ontwikkelingen in de samenleving, de behoeften van de onderzoekers en vorderingen in de kartografische wetenschap en techniek.