UvA-logo De Geographia van Ptolemaeus, uitgegeven in Rome, 1490


Geographiae liber primus haec habet ... / Claudius Ptolemaeus.
[Colofon:] Hoc opus Ptholomei memorabile quidem et insigne exactissima diligentia castigatum iucondo quodam caractere impressum fuit et completum Rome anno a nativitate domini MCCCCLXXXX, die IV. Novembris. Arte ac impensis Petri de Turre.
Met 27 kaarten in kopergravure, waarvan de wereldkaart handgekleurd, tezamen met de 8 voorafgaande boeken in 1 perkamenten band ; 42 x 29,5 cm.
Niet in Burger, Geographie en reizen; Nordenski÷ld, Facsimile-atlas 7; niet in Sijmons, Catalogue of atlases.
Het laatste, blanco blad ontbreekt.
Provenance: Exlibris William Morris, Richard Bennett, John Pierpont Morgan.
Aangekocht in 1977.
* Inc. 449

De Rome-uitgave van de Geographia, een incunabele druk uit 1490, bevat een ongewijzigde herdruk van alle 27 kaarten van de eerste uitgave die in 1478 in Rome verscheen. Deze editie werd gedrukt vˇˇr de ontdekking van Amerika. Hij bevat slechts de klassieke kaarten van Ptolemaeus. De mooie gravures onderscheiden zich kwalitatief aanmerkelijk van die in de vroegste uitgave van de kaarten van Ptolemaeus, die in 1477 te Bologna het licht zag. Voor de Rome-editie uit 1478 werd het gravuredrukwerk voorbereid en uitgevoerd door drukker Conrad Schweinheim, die de drukkunst in Rome introduceerde, met assistentie van Arnold Buckinck. De transparante, fijnzinnig uitgevoerde gravures betekenden een hoogtepunt in de vroege, incunabele drukkunst. De kaarten werden vervaardigd naar het voorbeeld van de handschriften van kartograaf Donnus Nicolaus Germanus, herkenbaar aan de vorm van de wereldkaart en de typische weergave van gebergten. Ook de edities uit 1506 en 1509 maakten nog gebruik van deze koperplaten, zij het in licht gewijzigde vorm.
De tekst, een toonbeeld van typografisch drukwerk, werd vertaald door Jacobus Angelus de Scarparia en bevat tevens het 'Registrum' door Johann Reger en 'De locis et mirabilibus mundi', toegevoegd naar het voorbeeld van de in 1482 in Ulm verschenen Ptolemaeus-uitgave.
Duidelijk toont deze uitgave het 'bijlage' karakter van de serie kaarten, die een afwijkend papierformaat hebben en helemaal achterin, na het achtste boek meegebonden zijn. In latere Ptolemaeus-uitgaven vormden tekst en kaarten een veel grotere fysieke eenheid. Het kaartendeel bestaat uit een coherente set kaarten, die we als prototype van een atlas van de Oude Wereld zouden kunnen beschouwen. Dit nog vrij recent verworven werk behoort tot de topstukken in de Universiteitsbibliotheek.