UvA-logo De laatste uitgave in het Nederlands, circa 1610

Meer details: 665 kb

Meer details: 652 kb

Theatrum orbis terrarum / Abrahami Orteli Antverp. Geographi Regii.
Dit Tonneel des aert-bodems van Abraham Ortelius is te koope t'Antwerpen, inden Plantijnschen winckel, by de weduwe ende sonen van Ian Moerentorf, [1610 of later].
89 kaarten en 2 prenten (Tempe, Daphne) in kopergravure, a2 (register, colofon) : losbladig, tezamen in omslag ; 45 x 29 cm.
Het colofon vermeldt: 'Ghedruckt voor Abraham Ortelius, Anno M.D.XCVIII'.
Niet in Burger, Geographie en reizen; Koeman, Atlantes Neerlandici Ort 40; Sijmons, Catalogue of atlases 249.
De titel, wereldkaart en de kaart van Vlaanderen zijn mogelijk toegevoegd uit een ander, kleiner exemplaar.
* OF 86-1.

De uitgave in het Nederlands verscheen weliswaar als eerste (1571) in een moderne taal maar is vervolgens praktisch stil blijven staan in haar ontwikkeling. De tweede druk verscheen in 1598 maar die stond qua omvang enigszins in de schaduw van de Franse editie van dat jaar. De hier besproken editie onderscheidt zich van de vorige door toevoeging van een aangepaste titelpagina. Verder heeft zij één kaart meer. Maar er is meer bijzonders aan de hand. Zo bevat deze atlas een aantal ongebruikelijke kaarten zoals Anglia Regnum, naar Christopher Saxton en Gallia, naar Guillaume Postel. Dit Theatrum moet in of na 1610, het sterfjaar van Jan Moretus zijn gedrukt. Deze atlas, die losbladig bewaard geleven is, roept nog vele vraagtekens op. Zo wijzen, volgens vriendelijke mededeling van Paul Valkema Blouw (UB), veel initialen in de tekst naar de Amsterdamse drukkerij van Cornelis Claesz (die zelf overigens in 1609 overleed). Deze aanwijzing wordt nog versterkt door het feit, dat de tekst gedrukt is nadat de kaarten al afgedrukt waren. Dit is te zien aan de indrukken van de typografie door de kaart heen. Hier is kennelijk sprake van een gang van zaken, zoals die ook plaats had bij de Engelse editie uit 1606. De kaarten daarvan werden eerst gedrukt in Antwerpen, de tekst vervolgens in Londen.