UvA-logo Kaart van Culiacan en de Grote Antillen, 1579

Meer details: 400 kb

Culiacanae, Americae regionis, descriptio = Hispaniolae, Cubae, aliarumque insularum circumiacentium, delineatio.
Schaal [ca. 1:1.700.000] en [ca. 1:8.000.000].
[Antwerpen : Plantijn, 1579].
2 handgekleurde kaarten op 1 blad : kopergravure ; 11,5 à 18,5 x 48 cm en 20,5 à 13,5 x 28 cm, tezamen 35,5 x 50 cm.
Midden boven: 'Cum Imp. et Regio. privilegio decennali. 1579'.
Eerste staat, tot in de jaren negentig gehandhaafd, waarop abusievelijk de verkeerde naam voor de Kreeftskeerkring gegraveerd is.
Verso: Franse tekst, signatuur 7.
Uit: Théâtre de l'Univers 1587.
Van den Broecke, Ortelius atlas maps 14ab.1; Karrow, Mapmakers sixteenth century 1/107, 1/108; Koeman, Atlantes Neerlandici Ort 14B [73]; Meurer, Fontes 73a, 73b.
* Kaartenzl 33-26-33 / 11580M [KNAG].

In de hier afgebeelde gebieden waren de Spanjaarden heer en meester. Hoewel zij al decennia lang Midden-Amerika geëxploreerd hadden is niet geheel duidelijk welke voorbeelden Ortelius precies gebruikt heeft voor het samenstellen van deze dubbele kaart. Zo werden voor Culiacan en omgeving, zoals ook voor de verwante kaart Hispania Nova in het Theatrum, niet exact te duiden bronnen gebruikt. Meurer constateert dat er wat betreft de Grote Antillen verwantschap bestaat met de desbetreffende uitsnede van de wereldkaart van Mercator uit 1569 en met de in 1562 bij Hiëronymus Cock uitgegeven wandkaart van Amerika door de Spaanse kartograaf Diego Gutiérrez. Er bestaat evenwel geen rechtstreekse relatie, hetgeen doet vermoeden dat Ortelius heeft kunnen beschikken over uiteenlopende Spaanse handschriftelijke bronnen. De kaart zou dus een door Ortelius zelf gemaakte compilatie daarvan zijn. De beide kaarten tonen, samen met de andere opgenomen detailkaarten van Zuid- en Midden-Amerika, hoe de Spanjaarden al snel hun stempel op het gebied hadden gedrukt. De schalen op deze dubbelkaart lopen zeer uiteen, iets wat erg verwarrend is, temeer daar schaalstokken ontbreken. Ook het gebruik van symbolen - de zee wordt bijvoorbeeld op twee verschillende manieren aangegeven - op beide kaarten is niet erg uitgebalanceerd. Wel hebben zij gemeenschappelijk dat elk door de Kreeftskeerkring doorsneden wordt, die echter abusievelijk met de benaming 'Tropicus Capricornus' (=Steenbokskeerkring) wordt aangeduid.