UvA-logo Kaart van Midden-Europa, 1570

Meer details: 886 kb

Germania.
Schaal [ca. 1:3.000.000].
[Antwerpen : Van Diest, 1570].
1 kaart : kopergravure, handgekleurd ; 35 x 48,5 cm, met kader 36,5 x 50,5 cm.
Cum privilegio.
De eerste koperplaat die tot 1603 gebruikt werd.
Verso: Latijnse tekst, signatuur 29.
Uit: Theatrum Orbis Terrarum 1584.
Van den Broecke, Ortelius atlas maps 56; Karrow, Mapmakers sixteenth century 1/21; Koeman, Atlantes Neerlandici Ort 1A-1D [13]; Meurer, Fontes 13.
* Kaartenzl 31-20-18 / 2359M [KNAG].

Als 'Quarta Europae Tabula' vinden we de kaart van Germania in de uitgaven van Ptolemaeus' Geographia, na Groot-Brittannië, Spanje en Frankrijk. Deze volgorde werd ook door Ortelius aangehouden. Diverse nieuwere 'Tabulae Modernae', toegevoegd aan de traditionele vierde Europakaart van Ptolemaeus, waren het resultaat van een gestage evolutie van het kaartbeeld van Midden-Europa. Vooral de overzichtskaarten van Heinrich Zell en Tilemann Stella, uit het midden van de zestiende eeuw, braken definitief met het verouderde kaartbeeld van Claudius Ptolemaeus. Ortelius, zo weet Meurer aan te tonen, maakte direct gebruik van de kaart van Germania die Christiaan sGrooten vervaardigde, weliswaar in sterk gegeneraliseerde vorm. Deze grote kaart in negen bladen werd in 1565 gedrukt door de Antwerpse uitgever Hiëronymus Cock. Daarvan bestaat nog slechts één zwaar beschadigde eerste druk en een exemplaar van de tweede druk uit 1601, verschenen in Parijs bij Paul de la Houve. sGrootens kaart steunde op zijn beurt op talrijke gedrukte en ongedrukte voorbeelden, zeker ook op de kaarten van Zell en Stella.
De kaart van Germania is meer dan slechts een kaart van Duitsland. In feite wordt een belangrijk deel van Midden-Europa erdoor gedekt, zoals dat ook al bij Ptolemaeus het geval was. In deze zin vallen ook de Nederlanden (Germania Inferior, Neder-Duitsland) eronder. Dit verklaart waarom nog voordat de kaarten van de kleinere Duitse deelgebieden aan de beurt zijn, eerst de Nederlanden in het Theatrum aan bod komen. In 1603 verving Vrients deze koperplaat door een nieuwe, waarop een veel verfijnder kaart was gegraveerd.