UvA-logo Kaart van Friesland, Groningen, Drenthe en Oost-Friesland, 1570

Meer details: 780 kb

Oost ende West Vrieslandts beschrijvinghe = Utriusque Frisiorum regionis noviss. descriptio. 1568.
Schaal [ca. 1:400.000].
[Antwerpen : Van Diest, 1570].
1 kaart : kopergravure, handgekleurd ; 34,5 x 51 cm.
Eerste staat, die tot 1592 ongewijzigd bleef.
Verso: Latijnse tekst, signatuur 41.
Uit: Theatrum Orbis Terrarum 1584.
Van den Broecke, Ortelius atlas maps 80.1; Karrow, Mapmakers sixteenth century 1/28; Koeman, Atlantes Neerlandici Ort 1A-1D [20], Meurer, Fontes 20; Vredenberg-Alink, Kaarten Groningerland I B 18.
* Kaartenzl 34-02-56 / 13286M [KNAG].

Voordat Ortelius in 1579 een zelfstandige kaart van Friesland opnam, was alleen deze gecombineerde kaart - zich uitstrekkende van het huidige Friesland tot en met Oost-Friesland - in het Theatrum te vinden. Ortelius was de eerste die deze compilatie van de noordelijke gewesten maakte. Er zouden nog vele navolgingen komen, zoals met zoveel Ortelius-kaarten het geval was. Als het niet puur inhoudelijk was dan werd toch de layout zonder scrupules herhaald door Johannes van Doetecum, Petrus Kaerius en nadien nog door diverse anderen.
Deze koperplaat bleef ook na 1579, vanaf 1592 nog vier maal gewijzigd, gebruikt worden. Naast de kaart van 'West'- Friesland kreeg hij in 1579 ook gezelschap van een kaart Frisiae orientalis descriptio.
De belangrijkste aanpassing was het veranderen en tenslotte geheel verwijderen van het jaartal. Wat een toeval dat Heiligerlee, het plaatsje waarbij in 1568 de eerste slag uit de Tachtigjarige Oorlog uitgevochten werd, praktisch in het midden van de kaart ligt ... of niet? Behalve de door Van den Broecke aangegeven veranderingen op de koperplaat weet Vredenberg-Alink nog te melden dat de kaart met '52' als bladsignatuur (de Latijnse editie 1612) twee toevoegingen vertoont: 'Die Bertaingsche heyde' en het fort 'Boerentange'.