UvA-logo Kaart van Salzburg en omgeving, de eerste en de tweede koperplaat uit respectievelijk 1570 en 1592

Meer details: 895 kb

Verso:

Meer details: 753 kb

Salisburgensis iurisdictionis, locorumque vicinorum vera descriptio / auctore Marco Secznagel Salisburgense.
Schaal [ca. 1:560.000].
[Antwerpen : Van Diest, 1570].
1 kaart : kopergravure, handgekleurd ; 32 x 42 cm, met kader 33,5 x 43,5 cm.
Cum privilegio.
Eerste koperplaat, met gezicht op Salzburg, die zonder wijziging gebruikt werd van 1570 tot in de jaren negentig.
Verso: Nederlandse tekst, signatuur 28.
Uit: Theatre oft Toonneel des Aerdtbodems 1571.
Van den Broecke, Ortelius atlas maps 107; Karrow, Mapmakers sixteenth century 38; Koeman, Atlantes Neerlandici Ort 1A-1D [28] ; Meurer, Fontes 28.
* Kaartenzl 32-04-25 / 4554M [KNAG].

Meer details: 760 kb

Salisburgensis iurisdictionis, locorumque vicinorum vera descriptio / auctore Marco Secznagel Salisburgense.
Schaal [ca. 1:560.000].
[Antwerpen : Plantijn, 1592].
1 kaart : kopergravure, handgekleurd ; 34 x 41,5 cm, met kader 38 x 45,5 cm.
Eerste staat van de tweede koperplaat, die in 1592 in gebruik kwam.
Verso: Latijnse tekst, signatuur 64.
Uit: Theatrum Orbis Terrarum 1595.
Van den Broecke, Ortelius atlas maps 108.1; Karrow, Mapmakers sixteenth century 1/38a; niet in Koeman, Atlantes Neerlandici; Meurer, Fontes Add 135/V.
* Kaartenzl 32-04-22 / 4551M [KNAG].

Zijn sommige regionale kaarten in het Theatrum wel eens saai te noemen in hun presentatie, dat geldt allerminst voor deze decoratieve kaart van het aartsbisdom Salzburg en de aangrenzende streken. De kaart is zichtbaar gemaakt alsof hij wat weerbarstig op een raamwerk gespijkerd is, maar hier en daar reeds loslaat en tracht zich in de voorheen opgerolde toestand terug te werken. Daarbij komt op de achtergrond een tafereel bloot te liggen dat een in chevalierperspectief uitgevoerd gezicht op de stad Salzburg laat zien.
Marcus Secznagel, geboren in 1525 te Salzburg, vervaardigde in 1551 de houtsnedekaart, die aan deze kaart van Ortelius ten grondslag ligt. Daarvan is geen exemplaar meer bekend, waardoor de kaarten van Ortelius en een aantal andere navolgers de enige getuigen zijn van Secznagels karteringswerk. Ook Gerard de Jode volgde Secznagel na in zijn door Johannes en Lucas van Doetecum gegraveerde kaart en Matthias Quad nam een navolging van Ortelius op in zijn Geographisches Handtbuch. Geen van allen slaagden zij erin de artisticiteit van Ortelius' kaart te evenaren.
In 1592 werd de koperplaat door een nieuwe vervangen, hoewel tot 1595 ook van de eerdere koperplaat nog afdrukken aan te treffen zijn. De kaart werd vrijwel ongewijzigd opnieuw gegraveerd, alleen het meest opmerkelijk element, het gezicht op Salzburg, moest wijken. Om het ontbreken van een stuk topografie daar te verbloemen werd de dreigende leegte opgevuld met een royale cartouche en de voor die tijd moderne, overdadig krullende letters. De mededeling was tamelijk overbodig: 'Austriae Confinia' (= het aangrenzende gebied van Oostenrijk).