UvA-logo Kaart van Oost-Pruisen, 1595

Meer details: 763 kb

Prussiae vera descriptio / per Gaspar. Henneberg. Ehrlichens.
Schaal [ca. 1:900.000]
[Antwerpen : Plantijn, 1595].
1 kaart : kopergravure, handgekleurd ; 34 x 43,5 cm, met kader 36 x 46 cm.
Eerste staat van de tweede koperplaat, die in 1595 in gebruik genomen werd.
Verso: Latijnse tekst, signatuur 99.
Uit: Theatrum Orbis Terrarum 1595.
Van den Broecke, Ortelius atlas maps 157.1; Jäger, Prussia-Karten 11; Karrow, Mapmakers sixteenth century 1/150a; Koeman, Atlantes Neerlandici Ort 32 [141]; Meurer, Fontes 141.
* Kaartenzl 31-21-41 / 2484M [KNAG].

Theoloog en kartograaf Caspar Henneberger vervaardigde de eerste 'volwassen' kaart van (Oost-) Pruisen. Uit liefhebberij had hij zich al enige tijd beziggehouden met het vergaren van gegevens teneinde een goed totaalbeeld van Pruisen te verkrijgen. De in Antwerpen verschenen Pruisen-kaart van Heinrich Zell bewoog Henneberger ertoe daadwerkelijk een aanmerkelijk betere kaart samen te stellen. Moreel en financieel gesteund door hertog Albrecht Friedrich moet hij omstreeks 1570 begonnen zijn met zijn opmetingswerk, dat in 1576 resulteerde in een grote houtsnedekaart van Pruisen. Een nieuwe uitgave, gedrukt van negen houtblokken, verscheen in 1595.
Ortelius nam in 1584 de kaart van Henneberger voor het eerst op in het Theatrum. In 1595 werd hij vervangen door de nieuwe plaat die hier besproken wordt. Inhoudelijk verschillen zij nauwelijks van elkaar. Alleen een aantal uiterlijke zaken zijn echt veranderd: titel, beschrifting, cartouches en andere decoraties. Hoewel de titelcartouche wat overheersend in de linker bovenhoek geplaatst is, mag wel gesproken worden van een geslaagde compositie. De karakteristieke hafkust langs de Baltische zee heeft daartoe zeker bijgedragen.