UvA-logo Kaart van de Nederlanden in de Oudheid, 1584

Meer details: 829 kb

Verso:

Meer details: 711 kb

Belgii veteris typus / ex conatibus geographicis Abrahami Ortelij.
Schaal [ca. 1:1.400.000].
[Antwerpen : Plantijn], 1584.
1 kaart : kopergravure, handgekleurd ; 36 x 47,5 cm, met kader 37,5 x 49 cm.
Cum privilegio Imperiali et Belgico, ad decennium.
Eerste plaat, die in 1595 werd vervangen door een plaat die het jaartal 1594 draagt.
Verso: Franse tekst, signatuur 101.
Uit: Théâtre de l'Univers (Parergon) 1587.
Van den Broecke, Ortelius atlas maps 197; Van der Heijden, Oldest maps Netherlands 28; Karrow, Mapmakers sixteenth century 1/154; Koeman, Atlantes Neerlandici Ort 18 [6P]; Meurer, Fontes 6P.
* Kaartenzl 33-34-35 / 12705M [KNAG].

Met deze kaart, die voor het eerst opgenomen werd in het Additamentum van 1584, betoont Ortelius zich een van de eerste historisch geografen van Nederland. Hier beeldt hij de Nederlanden af zoals we gewend zijn, met het noorden boven. De cartografische bronnen zijn onbekend. Het moet een echt eigen creatie zijn, voornamelijk gebaseerd, zoals Ortelius zelf meedeelt, op Julius Caesar. Met vier verschillende lettertypen - zie de legenda onder de titel - worden respectievelijk de oudste Romeinse namen, de latere Romeinse namen, de niet-antieke namen en de moderne namen aangeduid. In de cartouche rechtsboven draagt hij de kaart op aan de stad Antwerpen en haar inwoners (S.[enatus] P.[opulus] Q.[ue] A.[ntwerpiensis]). De cartouche linksonder bevat enkele lovende regels door Ortelius' vriend Favolius. In 1594 was het al nodig de plaat te vervangen. Die identieke gravure draagt het jaartal 1594 en komt voor vanaf de Latijnse editie uit 1595.
Deze originele kaart heeft grote invloed gehad. Hij vormde het uitgangspunt voor diverse latere kaarten van Nederland in de klassieke oudheid. Die werden bijvoorbeeld gemaakt of uitgegeven door Pieter van den Keere, Claes Janszoon Visscher en Hornius/Janssonius, die hem zonder meer copieerden.