Home  
Beeldvorming in het onderwijs



 Onderwijs 
 Grondgebied
 Stad
 Water

'Muskaatnotenbedrijf op de Banda-eilanden, Molukken', aardrijkskundige wandplaat door J. Gabriëlse (Cat.nr.2)
Muskaatnotenbedrijf op de Banda-eilanden, Molukken
Meer details [94 kB]

Muskaatnotenbedrijf op de Banda-eilanden, Molukken / [gesign.:] Gabriëlse.
Groningen ; Batavia : J.B. Wolters' Uitgevers-Maatschappij, [s.a.].
Wandplaat op karton : lithografie, in kleur ; 60 x 79 cm.
(Henri Zondervan, Insulinde in woord en beeld).

* UBA [Coll. voorm. Ned. Historisch Schoolmuseum]

Het schoolvak aardrijkskunde heeft lange tijd bijgedragen aan de vorming van een stereotiep wereldbeeld. Hierbij ging het met name om een eenzijdige beeldvorming omtrent rassen en de koloniale overheersing. Ook is er een stereotiep beeld van het schoolvak zelf ontstaan, namelijk dat van een feitenvak, waarbij de topografie centraal stond. De moderne schoolaardrijkskunde is een heel ander vak, waarbij onder andere wereldverhoudingen vanuit diverse invalshoeken bekeken worden en getracht wordt juiste en onjuiste regionale beelden van elkaar te scheiden. Ook de hulpmiddelen bij het schoolvak zijn sterk gemoderniseerd. Deze kleurige plaat uit het verleden spreekt sterk tot de verbeelding, zoals ook honderden andere dat deden.

 


 Onderwijs 
 Grondgebied
 Stad
 Water

'Tabaksplantage', aardrijkskundige wandplaat door J.J. ten Have (Cat.nr.7)
'Tabaksplantage'
Meer details [79 kB]

Tabaksplantage / J.J. ten Have. Tweede druk.
's-Gravenhage : Joh. Ykema, [s.a.] ; Amsterdam : Drukkerij Senefelder.
Wandplaat op karton : lithografie, in kleur ; 47,5 x 63,5 cm.
(Aardrijkskundige wandplaten van Nederlandsch Oost-Indië : eerste serie ; no. 6)

* UBA [Coll. voorm. Ned. Historisch Schoolmuseum]

J.J. ten Have was een ras-aardrijkskunde-onderwijzer, die vele leerboeken, atlassen en wandkaarten het licht deed zien in de decennia rond 1900. Ook aardrijkskundige wandplaten behoorden tot zijn verdienstelijke repertoire. Deze plaat, uit de serie 'Aardrijkskundige wandplaten van Nederlandsch Oost-Indië' is, net zoals de wandplaat van het muskaatnotenbedrijf, duidelijk in zijn informatie. Behalve het vertrouwde beeld hoe tabak geoogst wordt, is de subtiele vanzelfsprekendheid van de werkverhoudingen tussen de inlandse werknemers en hun westerse superieuren opvallend.

 


  Onderwijs  
 Grondgebied
 Stad
 Water

Afbeelding van een 'Nieuw-Hollander' in Ten Have's Geïllustreerde atlas voor de Lagere School, 1918 (Cat.nr.20)
Afbeelding van een 'Nieuw-Hollander' in Ten Have's Geïllustreerde atlas voor de Lagere School, 1918
Meer details [118 kB]

Chinees (Mongool), Soedan-neger, Japansche vrouw (Mongool), een vrouw van den stam der Botokoeden (Z. Am.), Nieuw-Hollander, Papoea, Indiaan, Getatoueerde Maori.
Bladzijde 28 in: Geïllustreerde atlas voor de Lagere School / door J.J. ten Have. 3e druk. 's-Gravenhage : Joh. Ykema, [1918].

* UBA Kaartenzl VII 7 C 34

Zo mogelijk nog hardnekkiger dan de gebiedsnaam 'Nieuw-Holland', voor Australië, was de Nederlandse aanduiding van de oorspronkelijke bewoners, die tegenwoordig als 'aboriginals' bekend staan. In J.J. ten Have's geïllustreerde atlas uit 1918, bestemd voor de leerlingen van de Lagere Scholen, mochten zij nog 'Nieuw-Hollanders' heten.

 


  Onderwijs  
 Grondgebied
 Stad
 Water

Wandplaat 'Dijkbouw in het IJsselmeer' (Cat.nr.30)
Wandplaat 'Dijkbouw in het IJsselmeer'
Meer details [54 kB]

Dijkbouw in het IJsselmeer / [gesign.:] Lameris.
Groningen ; Djakarta : J.B. Wolters' Uitgeversmaatschappij, [s.a.]. Wandplaat op karton : lithografie, in kleur ; 54 x 74 cm.
Linksonder: Aangeboden door de Rijkspostspaarbank.

* UBA [Coll. voorm. Ned. Historisch Schoolmuseum]

Ook uit de collectie van het voormalig Nederlandsch Historisch Schoolmuseum in de UB Amsterdam komt deze wandplaat, die de trots van ons waterstaatkundig presteren, de Zuiderzeewerken, kernachtig in beeld brengt. Weer een uitgave door J.B. Wolters, die een lange reeks platen voor het onderwijs verzorgde. Hoewel de datering niet exact bekend is, maakt de themakeuze en uitvoering een schatting niet zo moeilijk.

 


  Onderwijs  
 Grondgebied
 Stad
 Water

Wandplaat 'Het oude en het nieuwe land' (Cat.nr.31)
Wandplaat 'Het oude en het nieuwe land'
Meer details [71 kB]

Het oude en het nieuwe land / [gesign.:] aueo [?].
Groningen ; Djakarta : J.B. Wolters' Uitgeversmaatschappij, [s.a.].
Wandplaat op karton : lithografie, in kleur ; 52,5 x 73 cm.
Linksonder: Aangeboden door de Rijkspostspaarbank.

* UBA [Coll. voorm. Ned. Historisch Schoolmuseum]

Modernere aardrijkskundige wandplaten houden soms het midden tussen een nabootsing van de werkelijkheid en een didactisch bedoeld schema of systeem. Zo ook deze plaat, die in vogelvluchtperspectief de structurele en functionele verschillen laat zien tussen bestaand, oud land en recentere landaanwinning.