De vergulde boekband
Albert Magnus

Uitgangspunt voor de identificatie van het werk van Albert Magnus vormen de banden die met zekerheid uit zijn werkplaats komen: de Trouwbijbel uit 1670 en de gedocumenteerde opdrachtbanden.

In de literatuur over Magnus is weinig aandacht geweest voor technische aspecten van zijn werk. De banden in de UB Amsterdam vertonen een paar algemene kenmerken:

  • de Renaissance-kapitaal met één hulpkern, bestoken met zijde in vier of vijf kleuren;
  • bij de rugtitels staat aan het slot vrijwel altijd een punt.
Opvallend is dat, in afwijking van de andere in de UB Amsterdam aan Magnus toegeschreven banden, de hoekinslag van de Trouwbijbel niet overlappend is: het leer is in verstek gesneden is met een onderliggende tong om het verloop op te vangen.
Helaas is de, voor Van Loon gemaakte, band om de Zee-spiegel te zeer beschadigd om te zien of hier dezelfde techniek toegepast is.
Beschilderde sneden komen af en toe voor bij Magnus-banden; H. de la Fontaine Verwey opperde dat dit misschien het werk is geweest van Pieter de la Tombe (cat. nos. 9 en 13).
Pieter de la Tombe, kunsthandelaar en tekenaar, vriend van Rembrandt, kwam 1622 als boekbinder in het gilde, zette later de boekhandel van zijn vader `In den Franschen Bijbel' op de Vijgendam voort, en overleed in 1677.

9  
Voorplat  
  
Meer details: 138 Kb 

Achterplat  
  
Meer details: 138 Kb 

TROUWBIJBEL VAN ALBERT MAGNUS EN MARIA VIS
Biblia, dat is: de gantsche H. Schrifture, ... Amsterdam: Erven Paulus Aertsz van Ravesteyn, 1664.

440 x 279 mm. Rood geitenleer over hout, verguld.
Voor- en achterplat identiek bestempeld. De platkanten en de inslag verguld met 1 rol.
Rug met 9 velden; titelschildje in 2e veld: `BIBLIA.'.
Schutbladen van kammarmerpapier.
Hoekinslag in verstek gesneden met tong.
Renaissance-kapitaal met één hulpkern, bestoken in gekleurde zijde in vijf kleuren.
De snede is verguld en geciseleerd en beschilderd met dieren, vogels en bloemen: zwaan, konijn, papegaai, eend, anjers, kievietsbloemen, triton met hoorn des overvloeds enz.
Groene sluitlinten.

Provenance: Trouwbijbel, door Albert Magnus op 30 september 1670 geschonken aan zijn bruid Maria Claesdr Vis (kalligrafische inscriptie op een schutblad). Burgersdijk en Niermans te Leiden. J.L. Beijers. Mr. P. Langerhuizen Jzn.
Literatuur: Cat. Magnus 1967 no I. Foot I p. 234, noot 36, p. 235.
* Band 4 B 1

De Trouwbijbel dook zo'n tien jaar geleden op, nadat de binder Magnus herontdekt was door Alphonse Willems.
J.F. van Someren identificeerde drie jaar later deze Magnus als Magnus Hendriksz, geholpen door zijn zoon Hendrik Magnus.
R. van der Meulen, die de trouwbijbel in 1896 bij antiquariaat Burgersdijk en Niermans te Leiden signaleerde, schreef de band toe aan Albert Magnus.
De volgende eigenaar was J.L. Beijers, oprichter van het nog steeds bestaande Utrechtse antiquariaat. Diens verzameling kwam in 1900 bij Martinus Nijhoff in Den Haag onder de hamer.
Gelukkig was er de maecenas Langerhuizen die dit prachtige en belangrijke stuk wist te kopen. 'De Magnus Bijbel heeft Piet Langerhuizen gekocht voor ƒ 600,- zeker om cadeau te doen aan het Rijksmuseum', luidde een bericht in oktober 1900. Mr. P. Langerhuizen, van `Crailoo' onder Huizen die een jaar eerder de Universiteisbibliotheek al een fraaie Blaeu-atlas in zijn oorspronkelijke kast cadeau gedaan had, schonk echter ook dit fraaie stuk aan de bibliotheek. Daarmee kreeg de UB Amsterdam het uitgangspunt voor alle Magnus-studie in beheer.

10  
Voorplat  
  
Meer details: 165 Kb 

Rug    
  
Meer details: 33 Kb 

BIJBEL AFGEZET DOOR DIRCK JANSZ. VAN SANTEN
Biblia, dat is, de gantsche Heylige Schrifture, ... Leiden: Weduwe en Erfgenamen van Joh. Elsevier; Amsterdam: Louis en Daniël Elsevier, en Abraham vander Burgh, 1663. 2 banden. Met prenten en kaarten geïllumineerd en met goud gehoogd door Dirck Janszoon van Santen.

465 x 305 mm. Rood geitenleer over hout, verguld.
Voor- en achterplat identiek bestempeld (met één afwijkende vorm van het margriet-stempeltje links middenboven op het voorplat, waarschijnlijk veroorzaakt door het draaien van de stempel).
Platkanten verguld met vogels-in-ranken-rol. Hoekinslag overlappend.
Rug met 9 velden; titel in 2e veld: 'BIBLIA TOM. I. (II.)'.
Blanco schutbladen.
Renaissance-kapitaal met één hulpkern, bestoken in gekleurde zijde in vijf kleuren.
Snede verguld met ondermarmering.

Provenance: Duc de Chartres. Pierre Berès. veiling Sotheby's 21-6-1965 (coll. J.R. Abbey), no. 147 (aangekocht via N. Israel).
Literatuur: Cat. Magnus 1967 no. II.
* Band 4 B 2, 3

Een bijbel afgezet door de beroemdste afzetter van zijn tijd, Dirck Jansz van Santen en gebonden door de beste binder. Een absoluut topstuk waarvan helaas niet bekend is wie de opdrachtgever was.