De vergulde boekband
De Kircher-Binder

Mirjam Foot heeft deze anonieme binder aangeduid als de Kircher-Binder, omdat veel werken van de jezuït Athanasius Kircher, uitgegeven in Amsterdam, door diens banden omhuld zijn. Zij vermoedt dat de Kircher-Binder in Amsterdam werkte.

De banden die ze kent bevatten werken gedrukt tussen 1658 en 1671. Deze zijn vaak toegeschreven aan Albert Magnus, omdat ze hetzelfde hoge niveau van vakmanschap laten zien en versierd zijn met stempels die erg op die van Albert Magnus lijken maar verschillen in details. Zo kijken de vogels op de vogels-in-ranken-rol bij Albert Magnus naar links en rechts, maar bij deze binder alleen naar rechts.
Het stempelmateriaal omvat ook krullen, gewone en pointillé, en een fleuron, gekroonde dolfijntjes en gekroonde adelaartjes die we in iets andere vorm ook bij Albert Magnus aantreffen.

Er zijn ook verschillen in de technische uitvoering, althans bij de banden die in de UB worden bewaard. De Kircher-Binder gebruikt alleen blanco schutbladen, Duitse kapitaaltjes, niet de uitvoerige Renaissance-kapitalen die we bij Albert Magnus aantreffen, de sneden zijn meestal verguld, met een puntstempelrandje en zelfs de band bestemd voor de Paus heeft geen fraai beschilderde snede zoals Albert Magnus' huwelijksbijbel.

Foot noemt zeven banden van de Kircher-Binder en één die mogelijk van zijn hand is. Deze laatste is de zogenoemde Elsevier-bijbel van 1663 met het 'Elsevier'-wapen. Deze blijkt echter een afwijkende vogels-in-ranken-rol te hebben en valt dus af (cat. no. 24).

De UB bezit drie luxe banden van de Kircher-Binder. Het zijn de band voor Paus Clemens IX (1667) in folio, Camphuysens Stichtelijke rijmen (1658) uit het bezit van Agatha van der Does, en 's Gravenhage van Jacob vander Does (1668), beide in kwarto.
Voorts twee Nieuwe Testamenten in octavo met diens stempelmateriaal, gebonden in kalfsleer: Het Nieuwe Testament (1662) uit het bezit van Elijsabeth van Heessel, 1693, en het Novum Jesu Christi Testamentum, interprete Seb. Castellione (1682).
Tenslotte is er nog een 18e-eeuws band met de vogels-in-ranken-rol van de Kircher-Binder (cat.nr.8).

8  
Voorplat  
  
Meer details: 95 Kb 

Rug  
  
Meer details: 33 Kb 

BAND VAN DE 18E-EEUWSE BINDER MET KIRCHER-BINDER-VOGELS-ROL
La Sainte Bible, ... Edition nouvelle, faite sur la version de Genêve, reveüe ... Amsterdam: Louis & Daniel Elsevier, 1669. 2 banden. Op groot papier, extra-geïllustreerd met de platen uit: Historie des Ouden en Nieuwen Testaments ... Amsterdam: P. Mortier 1700.

500 x 226 mm. Bruin juchtleer over houten, afgeschuinde platten.
Centraal op de platten een wapen met 4 velden met (handstempels) naar links springende herten.
Rug met 8 velden; de titel 'BIBLE TOM.I (II)' in het 2e en 3e veld. De buitenste velden groter dan de overige, het onderste het grootst; de platten zijn hoger dan de rug.
Op de inslag de vogels-in-ranken-rol, twee tegen elkaar aan. Hoekinslag overlappend.
Blanco schutbladen.
Renaissance-kapitaal met 1 hulpkern.
Snede verguld.

Provenance: Beide banden hebben een deels verwijderde eigenaarsnaam in het binnenwerk. Burgersdijk en Niermans (1913).
Literatuur: Magnus IV (1913) p. 66-67.
* Band 4 A 8, 9

Met vogels-in-ranken-rol waarop zittende vogeltjes naar rechts kijken: de rol van de Kircher-binder die volgens Foot nog gebruikt is in de eerste helft van de 18e eeuw. Zij noemt drie banden waarin werken gedateerd 1738 en 1743, maar niet deze Elsevier-bijbel. Op de band ook de 'solid curls' die zij waarnam bij deze 18e-eeuwse binder.