De Universiteitsbibliotheek Amsterdam toont in de zomermaanden (12 juni - 21 augustus 1998) een deel van haar cartografische rijkdommen uit de zestiende eeuw. Een uittip voor een dagje Amsterdam in de vakantieperiode en een must voor iedere liefhebber van oude kaarten en atlassen.
De tentoonstelling 'Abraham Ortelius (1527-1598), Aartsvader van onze atlas' is georganiseerd ter herdenking van het 400ste sterfjaar van Ortelius, de Antwerpse cartograaf die als eerste een atlas, het Theatrum Orbis Terrarum, samenstelde. Samen met de later in Duisburg verschenenen Atlas van Gerard Mercator vormde Ortelius' levenswerk de inspiratiebron voor de fameuze Amsterdamse atlasmakers uit de Gouden Eeuw.

De collectie oude atlassen van de UB Amsterdam is enorm; zo'n vierhonderd titels dateren van vóór 1800. Daaronder bevinden zich 19 grote folio-atlassen van Ortelius en 17 zakatlassen die gebaseerd waren op zijn grote Theatrum, tezamen de grootste collectie op dit gebied in Nederland vormend.

In samenhang met de tentoonstelling is een selectie van de werken van Ortelius en zijn tijdgenoten in het UBAweb opgenomen.

De expositie laat de totstandkoming en groei van het Theatrum Orbis Terrarum zien, tegen de achtergrond van de vroege ontwikkeling van de atlas in de periode van de tweede helft van de vijftiende eeuw tot in het midden van de zeventiende eeuw.
De oudste 'proto-atlas' in de tentoonstelling dateert uit 1490, twee jaar voor de ontdekking van de Nieuwe Wereld; de 'nieuwste' atlassen dateren uit de jaren dertig van de zeventiende eeuw. Zij markeren het begin van een nieuw hoofdstuk, de stormachtige ontwikkeling van de Amsterdamse atlascartografie in de zeventiende eeuw. Als hoogtepunt wordt wel aangemerkt de grote negen- tot twaalfdelige Atlas Maior door Joan Blaeu in 1662 uitgegeven. De bezoeker wordt als besluit van de expositie uitgenodigd een kijkje te nemen op de Kaartenzaal, waar een pronkexemplaar van deze atlas in een eigentijds kabinet opgesteld staat (open dinsdag tot en met vrijdag van 13.00 tot 17.00 uur).

Deze atlassen-tentoonstelling wordt ondersteund door een grote collectie van vele honderden losse Ortelius-kaarten, voor een groot deel behorend tot de Collectie Muller van het Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap, wiens bibliotheek en kaartenverzameling sinds 1880 in de Universiteitsbibliotheek berusten. Een selectie van circa veertig atlaskaarten uit deze collectie en die van de UB zelf siert de wanden van de tentoonstellingsruimte. De bonte schakering van handgekleurde en ongekleurde kaarten, meesterstukjes van graveerkunst uit de Nederlandse Renaissance, geven een indruk van de inhoud van de wereldatlassen van Ortelius, atlassen die veertig jaar lang onovertroffen bleven.

Naast zijn wereldatlas maakte Abraham Ortelius als rechtgeaard humanist en daarmee ook liefhebber van de klassieke oudheid tevens een atlas van de klassieke wereld, het Parergon. Een bijzonder hoogtepunt hieruit, een door Ortelius vervaardigde reproductie avant-la-lettre van de Peutingerkaart, een wegenkaart uit de laat-Romeinse tijd, is ook tentoongesteld. Een speciaal vervaardigde copie ervan doorkruist met een lengte van vijf meter de tentoonstellingszaal.

Verder zijn boeken uit de bibliotheek van Ortelius, eigenhandig geschreven brieven en drie gemonteerde reproducties van grote wandkaarten van Ortelius te bezichtigen.

De tentoonstelling gaat vergezeld van een uitvoerige, rijk geïllustreerde catalogus:
Abraham Ortelius (1527-1598), Aartsvader van onze atlas : catalogus bij de gelijknamige tentoonstelling in de Universiteitsbibliotheek Amsterdam, ter herdenking van het 400ste sterfjaar van Abraham Ortelius 1598-1998, 12 juni - 21 augustus 1998 ; with an English summary / Jan Werner. - Amsterdam : Universiteitsbibliotheek Amsterdam, 1998. - 104 p., 86 ill. in z/w en kleur ; 25 x 20 cm. - Uitgegeven in samenwerking met Uitgeverij Canaletto / Repro-Holland Alphen aan den Rijn. - ISBN 90 6469 739 6. Prijs ƒ 32,50